Saúde menstrual, igualdade e inclusión social desde o territorio
Desde 2020, Cromosomos X impulsa na provincia de Pontevedra un programa comunitario para mellorar a saúde menstrual e sexual, reducir o estigma asociado á menstruación e favorecer o benestar de persoas e colectivos en situación de vulnerabilidade.
A través de obradoiros participativos, espazos seguros de diálogo, accións de sensibilización e formación a profesionais, o programa incorpora a saúde menstrual como unha cuestión vinculada aos dereitos humanos, á igualdade, aos coidados e á inclusión social.
A quen se dirixe?
O programa traballa especialmente con:
- Infancia e adolescencia en centros educativos.
- Mulleres do rural.
- Persoas migrantes.
- Comunidade xitana.
- Persoas privadas de liberdade.
- Mozas e mozos en recursos de protección.
- Profesionais do ámbito educativo, social e comunitario.
Onde traballamos
O proxecto desenvólvese en distintos concellos da provincia de Pontevedra, entre eles Cambados, Vigo, Vilagarcía de Arousa, Gondomar e Pontevedra, en colaboración con centros educativos, entidades sociais, servizos comunitarios e administracións públicas.
Que facemos
Desenvolvemos accións de educación menstrual e sexual desde unha metodoloxía socioafectiva, participativa e vivencial. Creamos espazos de confianza onde falar do corpo, da menstruación, do autocoidado, da sexualidade, dos tabús, da autoestima e dos dereitos.
Tamén acompañamos a entidades e profesionais para que poidan incorporar a saúde menstrual nas súas prácticas educativas, sociais e comunitarias.
O noso impacto
Entre 2020 e 2026, o programa acadou:
1.940 persoas participantes
225 sesións realizadas
40 profesionais formadas
32.734 persoas sensibilizadas
O proxecto contribuíu a mellorar o coñecemento sobre saúde menstrual, fortalecer a autonomía corporal, reducir tabús e consolidar unha rede territorial de colaboración entre centros educativos, entidades sociais e administracións públicas.
Unha liña pioneira en centros penitenciarios
Cromosomos X desenvolveu accións específicas no Centro Penitenciario da Lama e no CIS de Vigo, levando a educación menstrual e o acompañamento a un ámbito historicamente invisibilizado.
A partir desta experiencia, está prevista para 2026 a publicación dun Manual de boas prácticas para unha xestión menstrual digna en centros penitenciarios.
Alianzas que sosteñen o cambio
O programa desenvólvese en colaboración con concellos, centros educativos, entidades sociais e recursos comunitarios como Aldeas Infantiles, Arela, ACCEM, Cáritas, Cruz Vermella, Centros de Información á Muller e servizos sociais municipais.
Estas alianzas permiten ampliar o alcance do proxecto e garantir unha intervención adaptada ás distintas realidades do territorio.
Por unha saúde menstrual digna, inclusiva e libre de estigmas
A saúde menstrual continúa ocupando un lugar marxinal en moitos espazos educativos e sociais. Desde Cromosomos X seguimos traballando para que todas as persoas poidan acceder a información, recursos e espazos seguros para vivir os seus corpos con dignidade, autonomía e benestar.

